15 Aralık tüm Türk dillerinin ortak günü

Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erhan Aydın, 15 Aralık Dünya Türk Dili Ailesi Günü dolayısıyla yaptığı değerlendirmede, Türk dilinin köklü geçmişine ve Orhun Yazıtlarının dünya bilimi açısından taşıdığı öneme dikkat çekti. Aydın, bu özel günün yalnızca sembolik bir anlam taşımadığını, aynı zamanda bilimsel bir dönüm noktasını temsil ettiğini vurguladı.
15 Aralık 1893’ün hatırasına, 15 Aralık 2025’ten itibaren Dünya Türk Dili Ailesi Günü’nün kutlanmaya başlandığını hatırlatan Aydın, bu tarihin Türk dili ailesinin ortak hafızasını yansıttığını ifade etti. Aydın, “Türk dili ailesi denildiğinde yalnızca Türkiye Türkçesi değil, Asya’dan Balkanlara, Sibirya’dan Orta Doğu’ya kadar kırkın üzerinde yazı diliyle varlığını sürdüren tüm Türk dilleri kastedilmektedir. Bu yönüyle 15 Aralık son derece önemli bir tarihtir” dedi.
15 Aralık’ın Orhun Yazıtlarının çözüldüğü gün olduğunu belirten Prof. Dr. Aydın, Danimarkalı dil bilimci Vilhelm Thomsen’in bu yazıtları çözerek 15 Aralık 1893’te Danimarka Kraliyet Bilimler Akademisi’ne sunduğunu hatırlattı. Aydın, UNESCO ve Türkiye UNESCO Millî Komisyonu’nun girişimleriyle bu tarihin Dünya Türk Dili Ailesi Günü olarak kabul edildiğini söyledi.
Yazıtların yalnızca anıtsal taşlardan ibaret olmadığını vurgulayan Aydın, dil bilimciler için gündelik yaşam nesneleri üzerindeki yazıların büyük önem taşıdığını belirtti. Bu tür metinlerde halk dilinin, yani ölçünlü olmayan Türkçenin daha açık şekilde görülebildiğini ifade etti.
Orhun Yazıtlarının çözüm sürecinin uluslararası bir bilimsel rekabetin ürünü olduğuna da değinen Aydın, Vilhelm Thomsen ile Wilhelm Radloff arasındaki yarışın bilim tarihine geçtiğini aktardı. Thomsen’in, sık tekrar eden kelimelerden yola çıkarak “Tengri”, “Köl Tigin” ve “Türk” sözcükleri üzerinden çözümü başardığını dile getirdi.
Türkiye’de bu alandaki çalışmaların gelişmesinde Mustafa Kemal Atatürk’ün desteğinin büyük rol oynadığını vurgulayan Aydın, Atatürk’ün Eski Türk Yazıtları çalışmalarına özel önem verdiğini hatırlattı. Aydın, Orhun Yazıtlarının yalnızca Türkler için değil, Asya’daki pek çok halk ve insanlık tarihi açısından da büyük bir değer taşıdığını ifade ederek, bu metinlerin evrensel önemine dikkat çekti.
Etiketler:
#DünyaTürkDiliAilesiGünü #TürkDili #OrhunYazıtları #ErhanAydın #DokuzEylülÜniversitesi #DilTarihi #Türkoloji #UNESCO